INTER-MARKET MACROECONOMICS

KẾT HỢP ĐƯỜNG CUNG VÀ ĐƯỜNG CẦU VỚI NHAU – Đường cung cầu của Catherine – Các lực cung cầu của thị trường.

KẾT HỢP ĐƯỜNG CUNG VÀ ĐƯỜNG CẦU VỚI NHAU

Sau khi đã phân tích cung và cầu biệt lập với nhau, bây giờ chúng ta kết hợp chúng lại để tìm hiểu xem chúng quyết định lượng hàng bán ra và giá cả trên một thị trường như thế nào.

Trạng thái cân bằng

Hình 8 vẽ đường cung và đường cầu của thị trường trên cùng một hệ trục toạ độ. Hãy chú ý rằng có một điểm mà tại đó đường cung và đường cầu cắt nhau; điểm này được gọi là trạng thái cân bằng của thị trường. Mức giá mà tại đó hai đường này cắt nhau được gọi là giá cân bằng và lượng được gọi là lượng cân bằng. Trong hình 8, giá cân bằng là 2 đô la một cốc kem và lượng cân bằng là 7 cốc kem.

hinh-8-trang-thai-can-bang-cung-cau

Trong từ điển, từ trạng thái cân bằng được định nghĩa là một tình huống trong đó các lực lượng khác nhau cân bằng với nhau – và từ này cũng được dùng để mô tả trạng thái cân bằng của thị trường. Tại mức giá cân bằng, lượng hàng hóa mà người mua sẵn sàng và có khả năng mua đúng bằng lượng hàng hóa mà người bán sẵn sàng và có khả năng bán. Giá cân bằng đôi khi còn được gọi là giá làm cân bằng cung cầu, vì tại mức giá này, mọi người trên thị trường đều thỏa mãn: người mua đã mua được tất cả những thứ họ muốn mua, còn người bán đã bán được tất cả những thứ mà họ muốn bán.

Hành động của người mua và người bán đương nhiên làm cho thị trường chuyển tới trạng thái cân bằng cung cầu. Để hiểu tại sao, chúng ta hãy xem xét điều gì xảy ra khi giá thị trường không bằng giá cân bằng.

Trước hết chúng ta hãy giả sử giá thị trường nằm trên giá cân bằng như trong phần (a) của hình Tại mức giá 2,5 đô la một cốc kem, lượng hàng hóa được cung ứng (10 cốc kem) vượt quá lượng cầu (4 cốc kem). Thị trường có sự thặng dư về hàng hóa: các nhà cung cấp không thể bán hết lượng hàng mà họ muốn tại mức giá hiện hành. Khi có sự thặng dư kem trên thị trường kem, chẳng hạn người bán thấy tủ lạnh của mình ngày càng chất đầy kem, họ muốn bán, nhưng không thể bán được. Họ phản ứng đối với sự thặng dư bằng cách cắt giảm giá bán của họ. Giá tiếp tục giảm cho tới khi thị trường đạt tới trạng thái cân bằng.

Bây giờ giả sử giá thị trường nằm dưới giá cân bằng như trong phần (b) của hình 9. Trong tình huống này, giá kem bằng 1,5 đô la một cốc và lượng cầu vượt quá lượng cung. Thị trường có sự thiếu hụt hàng hóa: những người có cầu không thể mua được toàn bộ lượng hàng mà họ muốn tại mức giá hiện hành. Khi tình trạng thiếu hụt xuất hiện trên thị trường kem, chẳng hạn người mua đã xếp hàng rồng rắn để mua một vài cốc kem hiện có. Do có quá nhiều người mua tìm mua một lượng hàng hóa quá ít, người bán phản ứng đối với sự thiếu hụt bằng cách tăng giá bán của họ mà không bị mất doanh thu. Khi giá cả tăng, thị trường lại chuyển tới trạng thái cân bằng.

Như vậy, hoạt động của nhiều người bán và người mua tự động đẩy giá thị trường tới mức giá cân bằng. Khi thị trường đạt tới trạng thái cân bằng của mình, tất cả người bán và người mua đều thỏa mãn, không có áp lực đẩy giá cả tăng lên hoặc giảm xuống. Việc trạng thái cân bằng đạt được nhanh đến mức nào thay đổi theo từng thị trường, tùy thuộc vào chỗ giá cả điều chỉnh nhanh hay chậm. Tuy nhiên, trong hầu hết các thị trường tự do, sự thặng dư hay thiếu hụt chỉ mang tính chất tạm thời vì giá cả có thể chuyển tới mức cân bằng của nó. Dĩ nhiên, hiện tượng này phổ biến đến mức đôi khi nó được gọi là quy luật cung cầu: giá cả của bất kỳ hàng hóa nào cũng điều chỉnh để làm cho cung và cầu về nó cân bằng nhau.

hinh-9-thi-truong-khong-nam-trong-trang-thai-can-bang

Hình 9. Thị trường không nằm trong trạng thái cân bằng. Trong phần (a), thị trường có sự thặng dư. Vì giá thị trường 2,5 đô la nằm ở trên mức giá cân bằng, nên lượng cung (10 cốc kem) vượt quá lượng cầu (4 cốc kem). Các nhà cung cấp tìm cách tăng mức bán ra bằng cách cắt giảm giá kem và điều này làm cho giá chuyển tới mức cân bằng. Trong phần (b), thị trường có sự thiếu hụt. Vì giá thị trường 1,5 đô la nằm ở dưới mức giá cân bằng, nên lượng cầu (10 cốc kem) vượt quá lượng cung (4 cốc kem). Vì có quá nhiều

người mua tìm mua lượng hàng quá ít, nên các nhà cung cấp lợi dụng tình trạng thiếu hụt để tăng giá. Bởi vậy trong cả hai trường hợp, sự điều chỉnh của giá cả đều chuyển thị

trường tới trạng thái cân bằng cung cầu.

Ba bước để phân tích những thay đổi trong trạng thái cân bằng Cho đến nay chúng ta đã nhận thấy cung và cầu cùng nhau quyết định trạng thái cân bằng thị trường như thế nào và đến lượt nó, trạng thái cân bằng này lại quyết định giá và lượng hang hóa mà người mua muốn mua và người bán muốn sản xuất ra. Dĩ nhiên, giá và lượng cân bằng phụ thuộc vào vị trí của đường cung và đường cầu. Khi một biến cố nào đó làm dịch chuyển một trong hai đường này, trạng thái cân bằng trên thị trường sẽ thay đổi. Việc phân tích sự thay đổi như vậy được gọi là phương pháp so sánh tĩnh vì nó liên quan đến việc so sánh hai trạng thái tĩnh – trạng thái cân bằng cũ và trạng thái cân bằng mới.

bang-7-chuong-trinh-ba-buoc-trong-qua-trinh-phan-tich-nhung-thay-doi-cua-trang-thai-can-bang

Khi phân tích cách thức tác động của một sự kiện nào đó tới thị trường, chúng ta tiến hành theo ba bước. Thứ nhất, chúng ta xác định xem sự kiện xảy ra tác động tới đường cung, đường cầu hoặc cả hai (trong một số tình huống). Thứ hai, chúng ta xác định xem các đường này dịch chuyển sang phải hay sang trái. Thứ ba, chúng ta sử dụng đồ thị cung cầu để kiểm tra xem sự dịch chuyển tác động tới giá và lượng cân bằng như thế nào. Bảng 7 tóm tắt các bước này. Để hiểu cách sử dụng bản “thực đơn” này, chúng ta hãy xem xét các sự kiện khác nhau có thể tác động tới thị trường kem.

Ví dụ: Sự thay đổi của cầu. Giả sử vào một mùa hè thời tiết rất oi bức. Sự kiện này ảnh hưởng tới thị trường kem như thế nào? Để trả lời câu hỏi này, chúng ta hãy tiến hành theo ba bước đã nói ở trên.

  1. Thời tiết oi bức ảnh hưởng tới đường cầu bằng cách làm thay đổi thị hiếu về kem. Nghĩa là thời tiết làm thay đổi lượng kem mà mọi người muốn mua tại mọi mức giá. Đường cung không thay đổi vì thời tiết không trực tiếp tác động tới các doanh nghiệp bán kem.
  2. Vì thời tiết làm cho mọi người muốn ăn kem nhiều hơn, nên đường cầu dịch chuyển về bên phải. Hình 10 biểu thị sự gia tăng trong cầu này dưới dạng sự dịch chuyển của đường cầu từ D1 đến D2. Sự dịch chuyển này chỉ ra rằng lượng cầu về kem cao hơn tại mọi mức giá.
  3. Như hình 10 cho thấy, sự gia tăng cầu làm tăng giá cân bằng từ 2 lên 2,5 đô la và lượng cân bằng từ 7 lên 10. Nói cách khác, thời tiết nóng làm tăng giá kem và lượng kem bán ra.

Sự dịch chuyển của một đường và sự di chuyển dọc theo một đường. Hãy chú ý rằng khi thời tiết oi bức đẩy giá kem lên, lượng kem mà các doanh nghiệp cung ứng tăng, cho dù đường cung vẫn ở vị trí cũ. Trong một số tình huống, các nhà kinh tế nói rằng có sự gia tang của “lượng cung” nhưng không có sự thay đổi của “cung”.

hinh-10-su-gia-tang-cua-cau-anh-huong-toi-trang-thai-can-bang-nhu-the-nao

Từ “cung” trong trường hợp này được dùng để ám chỉ vị trí của đường cung, còn từ “lượng cung” được dùng để chỉ lượng hàng mà các nhà cung cấp muốn bán ra. Trong ví dụ của chúng ta, cung không thay đổi vì thời tiết không làm thay đổi sự sẵn sàng bán kem tại bất kỳ mức giá cho trước nào. Thay vào đó, thời tiết oi bức làm thay đổi nguyện vọng mua kem của người tiêu dùng tại bất kỳ mức giá cho trước nào và bởi vậy nó làm dịch chuyển đường cầu. Sự gia tăng cầu làm cho giá cân bằng tăng. Khi giá tăng, lượng cung tăng. Sự gia tăng của lượng cung này được biểu thị bằng sự di chuyển dọc theo đường cung.

Tóm lại, sự dịch chuyển của đường cung được gọi là “sự thay đổi của cung”, còn sự dịch chuyển của đường cầu được gọi là “sự thay đổi của cầu”. Sự di chuyển dọc theo một đường cung cố định được gọi là “sự thay đổi của lượng cung”, còn sự di chuyển dọc theo một đường cầu cố định được gọi là “sự thay đổi của lượng cầu”.

Ví dụ: sự thay đổi của cung. Giả sử trong một mùa hè khác, một trận động đất phá hủy nhiều nhà máy kem. Sự kiện này tác động tới thị trường kem như thế nào? Để trả lời câu hỏi này, một lần nữa chúng ta tuân thủ ba bước.

  1. Trận động đất ảnh hưởng tới đường cung. Bằng cách làm giảm số người bán, trận động đất làm thay đổi lượng kem mà các doanh nghiệp muốn sản xuất và bán ra tại mọi mức giá. Đường cầu không thay đổi vì trận động đất không trực tiếp làm thay đổi lượng kem mà mọi người muốn mua.
  2. Đường cung dịch chuyển về bên trái vì tổng số kem mà các doanh nghiệp mong muốn và có khả năng bán ra giảm tại mọi mức giá. Hình 11 biểu thị sự suy giảm của cung này

dưới dạng sự dịch chuyển của đường cung từ S1 đến S2.

  1. Như hình 11 cho thấy, sự dịch chuyển của đường cung làm tăng giá cân bằng từ 2 lên 2,5 đô la và làm giảm lượng cân bằng từ 7 xuống chỉ còn 4 cốc kem. Do trận động đất, giá kem tăng và lượng kem bán ra giảm.

hinh-11-su-suy-giam-cua-cung-anh-huong-den-trang-thai-can-bang-nhu-the-nao

Ví dụ: sự thay đổi của cả cung và cầu. Bây giờ chúng ta giả sử thời tiết oi bức và trận động đất đồng thời xảy ra. Để phân tích tác động tổng hợp của cả hai sự kiện này, chúng ta vẫn tuân thủ quy tắc ba bước của mình.

  1. Chúng ta nhận định rằng cả hai đường đều dịch chuyển. Thời tiết oi bức tác động tới đường cầu vì nó làm thay đổi lượng kem mà các hộ gia đình muốn mua tại mọi mức giá cho trước. Đồng thời, trận động đất làm thay đổi đường cung vì nó làm thay đổi lượng kem mà các doanh nghiệp muốn bán tại mọi mức giá cho trước.
  2. Hai đường dịch chuyển theo hướng giống như trong phân tích trên đây của chúng ta: đường cầu dịch sang phải và đường cung dịch sang trái. Hình 12 minh họa cho sự dịch chuyển này.

hinh-12-su-dich-chuyen-cua-ca-duong-cau-va-cung

  1. Như hình 12 cho thấy hai kết cục có thể xảy ra, tùy thuộc vào quy mô dịch chuyển tương đối của đường cầu và đường cung. Trong cả hai trường hợp, giá cả đều tăng. Trong phần

(a), khi cầu tăng mạnh và cung giảm nhẹ, lượng cân bằng vẫn tăng lên. Ngược lại trong phần (b), khi cung giảm mạnh và cầu chỉ tăng không đáng kể, lượng cân bằng giảm. Cho

nên, những biến cố này chắc chắn làm tăng giá kem, nhưng ảnh hưởng của nó đối với lượng kem bán ra không rõ ràng.

Kết luận. Chúng ta đã tìm hiểu 3 ví dụ về cách sử dụng đường cung và đường cầu để phân tích sự thay đổi trong trạng thái cân bằng. Mỗi khi một sự kiện nào đó làm dịch chuyển đường cung, đường cầu hoặc cả hai, bạn có thể sử dụng các công cụ này để dự báo sự thay đổi của lượng hàng bán ra và giá của nó do sự kiện này gây ra. Bảng 8 nêu ra kết cụ dự báo được cho bất kỳ kết hợp nào do sự dịch chuyển của hai đường gây ra. Để đảm bảo chắc chắn rằng đã hiểu cách sử dụng các công cụ cung và cầu, bạn hãy lấy ra một vài mục trong bảng này và tự mình lý giải tại sao người ta lại đi đến dự báo như vậy.

bang-8-dieu-gi-xay-ra-voi-gia-va-luong-khi-cung-hoac-cau-dich-chuyen

Kiểm tra nhanh. Hãy phân tích xem điều gì xảy ra đối với thị trường bánh pizza nếu giá cà chua tăng. Hãy phân tích xem điều gì xảy ra đối với thị trường bánh pizza nếu giá bánh hambuger giảm.

KẾT LUẬN: GIÁ CẢ PHÂN BỔ NGUỒN LỰC NHƯ THẾ NÀO?

Chương này đã phân tích cung và cầu trong một thị trường duy nhất. Mặc dù phần trình bày của chúng ta tập trung vào thị trường kem, nhưng những bài học thu được ở đây cũng có thể áp dụng cho hầu hết các thị trường khác. Mỗi khi đến cửa hàng mua một cái gì đó, bạn đóng góp vào cầu về nó. Khi tìm việc làm, bạn đóng góp vào mức cung về dịch vụ lao động. Vì cung và cầu là hiện tượng kinh tế rộng khắp như thế, nên mô hình cung cầu là một công cụ phân tích mạnh mẽ. Chúng ta sẽ sử dụng mô hình này nhiều lần trong các chương sau.

Một trong Mười Nguyên lý của kinh tế học trình bày trong chương 1 là: thị trường thường là cách tốt để tổ chức hoạt động kinh tế. Cho dù còn quá sớm để đánh giá xem các kết cục của thị trường tốt hay xấu, song trong chương này chúng ta đã bắt đầu nhận thức được phương thức vận hành của thị trường. Trong mọi hệ thống kinh tế, nguồn lực cần được phân bổ cho các mục đích sử dụng khác nhau. Nền kinh tế thị trường điều khiển các lực lượng cung cầu để đạt được mục tiêu này. Cung và cầu cùng nhau quyết định giá của nhiều hàng hóa và dịch vụ khác nhau trong nền kinh tế; và đến lượt nó, giá cả lại là tín hiệu để định hướng sự phân bổ các nguồn lực kinh tế.

Chẳng hạn chúng ta hãy xem việc phân bổ đất đai ở bãi biển. Vì đất đai có hạn, nên không phải ai cũng được thưởng thức thú vui xa xỉ là sống trên bãi biển. Ai sẽ nhận được nguồn lực này? Câu trả lời là: ai sẵn sàng và có khả năng trả giá cho nó. Giá của đất đai ở bãi biển điều chỉnh cho đến khi lượng cầu về đất đai đúng bằng lượng cung. Vì vậy, trong nền kinh tế thị trường, giá cả là cơ chế phân phối các nguồn lực khan hiếm.

Tương tự, giá cả quyết định ai sản xuất hàng hóa nào và sản xuất bao nhiêu. Chẳng hạn chúng ta hãy xem xét công việc trồng trọt. Vì chúng ta cần thức ăn để sống và vấn đề quan trọng là phải có một số người trồng trọt. Cái gì quyết định ai là trồng trọt và ai không? Trongxã hội tự do, không có cơ quan chính phủ nào đưa ra quyết định này và đảm bảo một lượng cung thực phẩm phù hợp. Thay vào đó, việc phân bổ lao động cho các nông trại được tiến hành trên cơ sở các quyết định của hàng triệu người về việc làm. Hệ thống phi tập trung này hoạt động tốt là vì quyết định của mọi người phụ thuộc vào giá cả. Giá thực phẩm và tiền lương của nông dân (tức giá trả cho lao động của họ) điều chỉnh để đảm bảo rằng có đủ số người chọn cách trở thành người trồng trọt.

Nếu một cá nhân chưa bao giờ nhìn thấy nền kinh tế thị trường trong thực tế, thì toàn bộ ý tưởng này có vẻ vô lý. Nền kinh tế là một tập đoàn người tham gia vào nhiều hoạt động phụ thuộc lẫn nhau. Cài gì làm cho các quyết định phi tập trung không rơi vào tình trạng hỗn loạn? Cái gì phối hợp hoạt động của hàng triệu con người với năng lực và nguyện vọng khác nhau? Yếu tố nào đảm bảo rằng cái cần làm sẽ thực sự được làm? Câu trả lời là giá cả. Nếu nền kinh tế được dẫn dắt bởi bàn tay vô hình như câu nói nổi tiếng của Adam Smith, thì hệ thống giá cả là cây gậy mà bàn tay vô hình sử dụng để chỉ huy dàn nhạc kinh tế.

TÓM TẮT

○ Các nhà kinh tế sử dụng mô hình cung cầu để phân tích các thị trường cạnh tranh. Trong thị trường cạnh tranh có nhiều người bán và người mua, mỗi người chỉ có ảnh hưởng rất nhỏ hoặc không có ảnh hưởng đối với giá thị trường.

○ Đường cầu cho biết lượng cầu về một hàng hóa phụ thuộc vào giá cả như thế nào. Theo luật cầu thì khi giá của một hàng hóa giảm, lượng cầu về nó sẽ tăng. Bởi vậy, đường cầu dốc xuống.

○ Ngoài giá cả, các yếu tố khác quyết định lượng cầu bao gồm thu nhập, thị hiếu, kỳ vọng và giá của các hàng hóa thay thế hoặc bổ sung. Nếu một trong các yếu tố này thay đổi, đường cầu sẽ dịch chuyển.

○ Đường cung cho biết lượng cung về một hàng hóa phụ thuộc vào giá cả như thế nào. Theo luật cung thì khi giá của một hàng hóa tăng, lượng cung về nó sẽ tăng. Bởi vậy, đường cung dốc lên.

○ Ngoài giá cả, các yếu tố khác quyết định lượng cung bao gồm giá các đầu vào, công nghệ và kỳ vọng. Nếu một trong các yếu tố này thay đổi, đường cung sẽ dịch chuyển.

○ Giao điểm của đường cung và đường cầu quyết định trạng thái cân bằng của thị trường. Tại mức giá cân bằng, lượng cung bằng lượng cầu.

○ Hành vi của người mua và người bán đương nhiên thúc đẩy thị trường thay đổi theo hướng tiến tới trạng thái cân bằng. Khi giá thị trường nằm trên giá cân bằng, sẽ xuất hiện sự thặng dư hàng hóa và điều này làm cho giá thị trường giảm. Khi giá thị trường nằm dưới giá cân bằng, sẽ xuất hiện sự thiếu hụt hàng hóa và điều này làm cho giá thị trường tăng.

○ Để phân tích xem một biến cố tác động tới thị trường như thế nào, chúng ta sử dụng đồ thị cung cầu để nghiên cứu xem biến cố đó tác động tới giá và lượng cân bằng như thế

nào. Trước hết chúng ta xét xem biến cố làm dịch chuyển đường cung hay đường cầu.

Thứ hai, chúng ta xét xem đường đó dịch chuyển theo hướng nào. Thứ ba, chúng ta so sánh trạng thái cân bằng mới với trạng thái cân bằng cũ.

○ Trong nền kinh tế thị trường, giá cả là tín hiệu chỉ đạo các quyết định kinh tế và qua đó phân bổ các nguồn lực khan hiếm. Đối với mọi hàng hóa trong nền kinh tế, giá cả đều đảm bảo rằng cung và cầu cân bằng nhau. Khi đó giá cân bằng quyết định người mua sẽ mua bao nhiêu hàng hóa và người bán sẽ bán bao nhiêu hàng hóa.

CÁC THUẬT NGỮ CƠ BẢN

Đường cung: Supply curve

Biểu cầu: Demand schedule

Biểu cung: Supply schedule

Giá cân bằng: Equilibrium price

Hàng bổ sung: Complement

Hàng cấp thấp: Inferior good

Hàng hóa thông thường: Normal good

Hàng thay thế: Substitute

Lượng cân bằng: Equilibrium quantity

Lượng cầu: Quantity demanded

Lượng cung: Quantity supplied

Luật cầu: Law of demand

Luật cung: Law of supply

Những cái khác không thay đổi: Ceteris paribus

Quy luật cung cầu: Law of demand and supply

Sự thặng dư: Surplus

Sự thiếu hụt: Shortage

Thị trường cạnh tranh: Competitive market

Thị trường: Market

Trạng thái cân bằng: Equilibrium

B&B Investment.
Nguồn: Inter-Market Analysis Blog

—————————————————————-
Các bài viết phân tích chi tiết và tín hiệu giao dịch được update dành riêng cho khách hàng và học viên tại đây:
➡️ Dịch vụ tư vấn phân tích: https://goo.gl/pHMMEb
➡️ Khóa học online: https://goo.gl/3aEqyv

– Các bài phân tích cũ theo phương pháp phân tích liên thị trường:https://goo.gl/Fa

Ngọc Hải M.Pearlie
My Profiles

Ngọc Hải M.Pearlie

Tôi là một Trader kiêm Financial Analytics độc lập. Tôi thích được chia sẻ những tư duy và kỹ năng phân tích của mình tới với tất cả mọi người. Đến với thị trường tài chính với tất cả những đam mê và tâm huyết. Không chỉ kiếm tiền cho bản thân mà còn giúp đỡ người khác giao dịch có lợi nhuận là mục đích của Blog này. Các bạn cảm thấy bài viết có giá trị đừng quên like, share và để lại nhận xét của mình tới với cộng đồng Trader Việt nhé! Thân ái!
Ngọc Hải M.Pearlie
My Profiles
Ngọc Hải M.Pearlie

Tôi là một Trader kiêm Financial Analytics độc lập. Tôi thích được chia sẻ những tư duy và kỹ năng phân tích của mình tới với tất cả mọi người. Đến với thị trường tài chính với tất cả những đam mê và tâm huyết. Không chỉ kiếm tiền cho bản thân mà còn giúp đỡ người khác giao dịch có lợi nhuận là mục đích của Blog này. Các bạn cảm thấy bài viết có giá trị đừng quên like, share và để lại nhận xét của mình tới với cộng đồng Trader Việt nhé! Thân ái!

http://intermarketanalysisblog.com